Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) giao Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tổ chức buổi tham vấn pháp luật miễn phí dành cho các doanh nghiệp thành viên Câu lạc bộ Doanh nhân IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) và Câu lạc bộ Báo chí Truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE) vào sáng ngày 09/07/2026 bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, Luật gia Hồ Minh Sơn – Viện trưởng Viện IMRIC; Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) đã trực tiếp tuyên truyền về 02 tình huống pháp lý cụ thể như sau:
Thứ nhất: Khi ly hôn, chia tài sản ra sao khi nguyên đơn bị bắt trong vụ án hình sự?
Thành viên CLB DN IMRIC – IRLIE nêu câu hỏi: Tòa án đang giải quyết vụ án hôn nhân và gia đình, nhưng nguyên đơn bị khởi tố, bắt tạm giam trong một vụ án hình sự khác thì vụ án ly hôn, tranh chấp tài sản sẽ được xử lý ra sao?
Có thể hiểu, vụ án hôn nhân và gia đình và vụ án hình sự là hai vụ án độc lập, thuộc hai quan hệ pháp luật khác nhau. Vì vậy, việc một đương sự bị khởi tố, bắt tạm giam trong vụ án hình sự không đồng nghĩa với việc vụ án ly hôn hoặc tranh chấp tài sản bị dừng giải quyết. Thế nhưng, về nguyên tắc, hai vụ án vẫn được tiến hành song song theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm thời hạn và trình tự tố tụng.
Mặc dù vậy, nếu tài sản đang tranh chấp trong vụ án hôn nhân và gia đình có dấu hiệu liên quan đến hành vi phạm tội, là tài sản do phạm tội mà có hoặc cần được kê biên để bảo đảm nghĩa vụ bồi thường, thi hành án sau này, cơ quan điều tra có thể áp dụng các biện pháp tố tụng đối với tài sản đó…
Ở trường hợp này, Tòa án có thể tạm đình chỉ giải quyết vụ án hôn nhân và gia đình được căn cứ vàođiểm d khoản 1 Điều 214 Bộ luật Tố tụng dân sự để chờ kết quả giải quyết vụ án khác có liên quan.
Tuy nhiên, nếu đương sự chỉ yêu cầu giải quyết quan hệ hôn nhân và không còn tranh chấp về tài sản, Tòa án vẫn có thể tiếp tục xem xét, giải quyết yêu cầu ly hôn theo quy định. Mặt khác, nếu cơ quan tiến hành tố tụng xác định việc ly hôn hoặc phân chia tài sản có dấu hiệu nhằm che giấu, tẩu tán tài sản hoặc trốn tránh nghĩa vụ đối với người thứ ba, việc giải quyết vụ án hôn nhân và gia đình cũng có thể bị tạm dừng để phục vụ quá trình điều tra, xác minh.
Thứ hai: Phân biệt hợp đồng mua bán hay thỏa thuận vay vốn như thế nào?
Qua tham chiếu Luật Kinh doanh bất động sản 2023 và Luật Nhà ở 2023 cùng các văn bản hướng dẫn hiện hành không đặt hợp đồng mua bán và hợp đồng huy động vốn vào cùng một mặt bằng pháp lý; mỗi loại hợp đồng được điều chỉnh bởi mục tiêu, điều kiện và hậu quả pháp lý riêng.
Trong đó, hợp đồng mua bán nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai, pháp luật quy định rất rõ.
Điển hình, dự án phải được khởi công hợp pháp; phải có giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất; phải có giấy phép xây dựng hoặc thông báo khởi công và hồ sơ thiết kế trong trường hợp không phải xin phép; phải có nghiệm thu hạ tầng kỹ thuật theo tiến độ; và nếu là chung cư, tòa nhà hỗn hợp có nhà ở thì phải có giấy tờ chứng minh đã nghiệm thu hoàn thành phần móng.
Cùng với đó, trước khi đưa sản phẩm vào kinh doanh, chủ đầu tư phải làm thủ tục để cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh bất động sản cấp tỉnh có văn bản trả lời về việc sản phẩm đủ hoặc không đủ điều kiện được bán, cho thuê mua.
Có thể hiểu, hợp đồng mua bán vào thời điểm này thường được xem là giai đoạn giao dịch pháp lý rõràng hơn.
Trong khi đó, hợp đồng huy động vốn trong lĩnh vực phát triển nhà ở được Luật Nhà ở 2023 thừa nhận như một kênh huy động nguồn lực cho dự án, nhưng không vì thế mà được hiểu là hợp đồng bán nhà.
Tại Điều 114 Luật Nhà ở 2023 liệt kê nhiều hình thức huy động vốn để phát triển nhà ở như góp vốn, hợp tác đầu tư, hợp tác kinh doanh, liên doanh, liên kết; phát hành trái phiếu, cổ phiếu, chứng chỉ quỹ; vay vốn từ tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính; vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài và các nguồn vốn hợp pháp khác.
Tại Điều 116 Luật Nhà ở 2023 – bên tham gia góp vốn, hợp tác đầu tư, hợp tác kinh doanh chỉ được phân chia lợi nhuận bằng tiền hoặc cổ phiếu theo tỷ lệ vốn góp; chủ đầu tư không được sử dụng các hình thức đó để phân chia sản phẩm nhà ở, để ưu tiên đăng ký, đặt cọc, hưởng quyền mua nhà ở hoặc phân chia quyền sử dụng đất trong dự án, trừ trường hợp luật cho phép rất cụ thể.
Có thể khẳng định, hợp đồng mua bán, quyền và nghĩa vụ của các bên được gắn trực tiếp với một sản phẩm bất động sản đủ điều kiện đưa vào kinh doanh.
Hợp đồng huy động vốn, quyền của bên tham gia chủ yếu được xác định theo cấu trúc của giao dịch huy động vốn và trong giới hạn mà pháp luật cho phép; nếu hợp đồng bị thiết kế sai bản chất, sai hình thức hoặc vượt quá điều cấm, thì giao dịch có thể không được công nhận giá trị pháp lý theo Luật Nhà ở.
Đồng thời, điều khoản “sẽ ưu tiên chuyển đổi sang hợp đồng mua bán khi đủ điều kiện” chỉ nên được hiểu là một thỏa thuận dự kiến cho tương lai, chứ không thể thay thế các điều kiện pháp lý bắt buộc của một giao dịch bán nhà chính thức.
Đối với người mua, điều cần kiểm tra không phải chỉ là tên hợp đồng, mà là hợp đồng đó đang xác lập quyền gì cho mình ở thời điểm hiện tại.
Xin khuyến nghị hai yếu tố cốt lõi người mua cần kiểm tra: Nếu dự án đã đủ điều kiện kinh doanh và chủ đầu tư ký hợp đồng mua bán, người mua đang đứng trong một cấu trúc pháp lý ổn định hơn, với các hàng rào bảo vệ về điều kiện dự án, thanh toán và bảo lãnh; Nếu giao dịch mới dừng ở hợp đồng huy động vốn, người tham gia cần đọc rất kỹ mục đích hợp đồng, cơ chế hoàn vốn, cơ chế chia lợi ích, điều kiện chuyển đổi, tình trạng thế chấp và văn bản thông báo đủ điều kiện huy động vốn của cơ quan có thẩm quyền.
NHư vậy, khi thị trường hiện đang ngày càng có sự sàng lọc mạnh về tính pháp lý và niềm tin, lựa chọn đúng loại hợp đồng chính là bước đầu để bảo vệ an toàn cho dòng tiền và tài sản trong tương lai.
Có thể thấy, trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, ấn phẩm in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vnĐặc biệt, www.vietbao.vn.
Qua đó, các hoạt động của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…
Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trong suốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…
Trên đây là hai trường hợp điển hình, xin trích dẫn để quý doanh nhân tham khảo lan toả trong cộng đồng về công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) để quý doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hiệu quả, luôn luôn thượng tôn pháp luật…
CTV TVPL Bùi Văn Hải (Trung tâm TTLCC) – CTv TVPL Trần Ngọc Danh (Trung tâm TVPLMS)
