(TVPLO) – Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 – ngày 09/11, với tinh thần lan tỏa tinh thần thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, có ý nghĩa tôn vinh Hiến pháp, pháp luật; giáo dục ý thức tôn trọng, chấp hành và bảo vệ pháp luật trong toàn xã hội. Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 và thời điểm cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026…
Theo đó, Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, nhân viên, người lao động trong viện và cộng đồng doanh nghiệp trong việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật. Cụ thể, sáng ngày 09/11/2026, tại trụ sở toạ lạc tại số 414, đường Huỳnh Tấn Phát, phường Tân Thuận, Thành phố Hồ Chí Minh – tổ chức talk show có chủ đề “Tác động truyền thông đến hành vi mua hàng của người tiêu dùng – Góp phần phòng, chống hàng giả, hàng nhái”. Talk show đã thu hút gần 100 các luật gia, luật sư, cộng tác viên tư vấn pháp luật, doanh nghiệp, các nhà báo, phóng viên của các cơ quan thông tấn báo chí trung ương và địa phương…
Khách mời là đại diện các tổ chức xã hội, xã hội nghề nghiệp: Hiệp hội Làng nghề Việt Nam; Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam; Hiệp hội Phát triển Văn hoá Cộng đồng Việt Nam; Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập; Công thông tin Việt Báo…
Có thể khẳng định, việc tuyên truyền đấu tranh phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và công tác đấu tranh, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ…Trước sự phức tạp của tội phạm kinh tế hiện nay, việc phối hợp với báo chí trở nên thiết yếu. Báo chí không chỉ cung cấp thông tin, định hướng dư luận, truyền tải chính sách mà còn phản ánh bất cập để hoàn thiện cơ chế, kết nối cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sự phối hợp này tạo nên khối thông tin thống nhất giúp tăng cường hiệu quả đấu tranh chống hàng giả.
Đặc biệt, các luật gia, luật sư, tư vấn viên pháp luật trong công tác xây dựng, tuyên truyền pháp luật về chống hàng giả và gian lận thương mại là rất quan trọng, đảm bảo việc tuân thủ pháp luật, tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh, đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng.
Phát biểu khai mạc talk show, TS. Hồ Minh Sơn – Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam; Viện trưởng Viện IMRIC cho rằng sự bùng nổ của nền kinh tế số và quá trình thay đổi của các chuỗi cung ứng toàn cầu trong giai đoạn từ năm 2025 đến đầu năm 2026 đã đặt ra nhiều thách thức cho công tác quản lý thị trường. Tội phạm kinh tế hiện không còn hoạt động theo mô hình nhỏ lẻ truyền thống mà đã hình thành các mạng lưới có tổ chức. Các đường dây này lợi dụng tối đa không gian mạng và hệ thống vận chuyển hiện đại để thực hiện hành vi vi phạm.
Dự báo những tháng cuối năm có sự biến động chênh lệch giá hàng hóa giữa các khu vực, vùng miền trong và ngoài nước còn lớn, xuất hiện sự khan hiếm cục bộ và tăng giá đột biến một số mặt hàng trọng điểm, thiết yếu… là động cơ, nguyên nhân gia tăng buôn lậu, gian lận thương mại gia tăng, đồng thời là thác thức cho các cấp, các ngành.
Vì vậy, để tiếp tục thực hiện hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả… thời gian tới, cần tập trung các nhiệm vụ như: Chủ động đánh giá tình hình, nhận diện những vấn đề nổi cộm, phức tạp, xây dựng, triển khai thực hiện kế hoạch, kiểm tra phát hiện xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm. Tập trung lực lượng, phương tiện, biện pháp đánh trúng, đánh đúng đối tượng chủ mưu, cầm đầu đường dây, ổ nhóm nhằm răn đè và phòng ngừa chung.
Chia sẻ tại talk show, Nhà báo Hồ Phú Quốc Cương – Phó viện trưởng Viện IMRIC; Đại diện cổng thông tin Việt Báo cho rằng, việc triển khai đồng bộ giải pháp phòng ngừa và đấu tranh, ưu tiên đầu tư và ứng dụng các giải pháp về khoa hoc, công nghệ trong phòng ngừa và đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả…Cạnh đó, rà soát những vướng mắc, khó khăn kiến nghị sửa đổi, bổ sung, thay thế kịp thời, từng bước hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại.
Cùng với đó, công tác đấu tranh với buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã quyết liệt hơn, nhưng cũng phản ánh thực tế đáng lo ngại khi vấn nạn này đang diễn biến ngày càng tinh vi, có tổ chức hơn. Phương thức vi phạm, thủ đoạn thay đổi rất nhanh. Chỉ cần một tài khoản ảo trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, vài hình ảnh quảng cáo bắt mắt và mạng lưới giao hàng xuyên biên giới, hàng vi phạm có thể nhanh chóng đến tay người tiêu dùng. Khi bị phát hiện, các đối tượng dễ dàng xóa dấu vết, đổi tài khoản hoặc chuyển sang nền tảng khác, Nhà báo Hồ Phú Quốc Cương chia sẻ thêm.
Được biết, Bộ Công Thương đã ban hành Chương trình hành động triển khai Chương trình quốc gia về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2026-2030, trong đó đặt ra nhiều nhiệm vụ về tuyên truyền, phổ biến chính sách, nâng cao nhận thức và tăng cường trách nhiệm của các chủ thể trong công tác bảo vệ người tiêu dùng.
Mặt khác, vi phạm cũng ngày càng khó nhận diện khi bao bì, tem nhãn, mã QR, thậm chí tem chống giả đều có thể bị sao chép. Với các mặt hàng đặc thù như mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, xăng dầu,… việc lấy mẫu, bảo quản, giám định thường phức tạp, kéo dài.
Theo Đại diện Tạp chí Sức khoẻ cộng đồng chia sẻ tại talk show, để lừa dối người tiêu dùng và lẩn tránh sự kiểm tra của các cơ quan chức năng, các đối tượng sản xuất buôn bán hàng cấm, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng và xâm phạm sở hữu trí tuệ thường triệt để lợi dụng nền tảng công nghệ số để bán hàng trên các trang thương mại điện tử, các mạng xã hội để tiếp cận nhanh nhất đến người tiêu dùng, đồng thời dễ dàng xóa dấu vết phạm tội, trốn tránh sự truy xét của các cơ quan chức năng.
Theo tìm hiểu của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế cho thấy trong những tháng đầu năm 2026, tình hình vi phạm tiếp tục có dấu hiệu gia tăng mạnh mẽ. Trong 4 tháng đầu năm, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý 43.970 vụ việc, tăng 31,99 % so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, buôn bán hàng cấm và hàng lậu tăng đột biến 208,13 % với 6.255 vụ; gian lận thương mại và thuế tăng 15,10 % với 34.715 vụ; hàng giả và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tăng 167,14 % với 3.000 vụ. Số vụ án bị khởi tố hình sự tăng 10,24 %, kéo theo số đối tượng bị khởi tố tăng 11,29 %. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước trong thời gian này đạt hơn 6.552 tỷ đồng.
Theo tìm hiểu từ Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia), trong quý III năm 2026, các lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 39.716 vụ việc vi phạm, tăng 24,38% so với cùng kỳ năm 2025. Cụ thể, có 2.510 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu, tăng 53,7%; 34.357 vụ gian lận thương mại, gian lận về thuế, tăng 17,32%; 2.849 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, tăng 180,69% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 5.696 tỉ đồng, tăng 56,38% so với cùng kỳ năm 2025. Các lực lượng chức năng đã khởi tố 329 vụ án, khởi tố 519 đối tượng.
Chia sẻ bằng hình thức trực tuyến, TS. Trần Anh Tuấn – Phó trưởng ban Ban Phong trào, khoá VII, VIII – IX (Cơ quan UBTW MTTQ Việt Nam) cho rằng, tình hình tội phạm, vi phạm pháp luật về sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, thực phẩm chức năng, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, vi phạm về nhãn hàng hóa, kinh doanh hàng hóa hết hạn sử dụng, không rõ nguồn gốc, kinh doanh hàng nhập lậu…diễn biến phức tạp, với các thủ đoạn tinh vi. Đặc biệt, trên không gian mạng và thương mại điện tử, các đối tượng lợi dụng Facebook, TikTok, Shopee, Telegram, livestream bán hàng để tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ với quy mô rất lớn.
Cùng với đó, ở lĩnh vực sản xuất, buôn bán hàng giả, các đối tượng thường quảng cáo sản phẩm thực phẩm chức năng, mỹ phẩm là hàng có nguồn gốc Hàn Quốc, Trung Quốc, sau đó tìm mua viên hoàn, nguyên liệu trôi nổi, không rõ nguồn gốc cùng vỏ hộp, tem, nhãn mác từ nước ngoài, vận chuyển về Việt Nam để đóng gói, hoàn thiện và bán ra thị trường với giá cao qua lời giới thiệu là hàng “xách tay”.Trong bối cảnh mức độ phức tạp của các vi phạm ngày càng vượt quá khả năng kiểm soát đơn lẻ của các cơ quan hành pháp, sự phối hợp liên ngành, nhất là với báo chí, các đơn vị hoạt động ngành nghề luật sẽ trở thành yêu cầu mang tính quyết định. Báo chí, luật gia, luật sư đã vươn lên trở thành công cụ giám sát hiệu quả và là hệ thống kết nối không thể thiếu trong công tác quản lý nhà nước…
Thông qua talk show, báo chí và luật gia, luật sư sẽ góp phần quan trọng vào việc định hướng dư luận xã hội. Thông qua các bài viết thực tế và phóng sự phản ánh thực trạng sản xuất hàng giả, các buổi tuyên truyền về pháp luật – sẽ tạo ra hiệu ứng cảnh tỉnh sâu rộng trong cộng đồng. Khi tiếp nhận thông tin khách quan về tác hại của các sản phẩm không rõ nguồn gốc, người tiêu dùng sẽ chủ động thay đổi thói quen mua sắm, kiên quyết từ chối hàng kém chất lượng. Bên cạnh đó, đảm nhiệm việc truyền tải kịp thời các chính sách và quy định pháp luật của nhà nước đến mọi tầng lớp nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp.
Theo đại diện Tạp chí doanh nghiệp kinh tế xanh cho rằng, báo chí chủ động phản ánh những bất cập trong quá trình thực thi pháp luật trên thực địa để kiến nghị hoàn thiện cơ chế. Việc báo chí thẳng thắn chỉ ra những vướng mắc về mặt thẩm quyền này đã giúp các cơ quan hoạch định chính sách có cơ sở thực tế để nghiên cứu, điều chỉnh các quy định pháp luật cho sát với thực tiễn đời sống. Ngoài ra, báo chí thực hiện chức năng tạo cầu nối vững chắc giữa cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người tiêu dùng…
Có thể thấy, khi mọi phản ánh từ báo chí được chuyển hóa kịp thời đến các cơ quan chức năng và kết quả thực thi pháp luật được lan tỏa rộng, hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thương mại sẽ được nâng lên một tầm cao mới. Đây là cơ sở vững chắc để xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ an toàn cho người tiêu dùng và giữ vững sự ổn định của nền kinh tế quốc gia.
Tại talk show các nhà khoa học, báo chí, truyền thông, luật gia, luật sư đã chia sẻ và dẫn chứng một số điểm nổi bật mà mỗi người dân, người tiêu dùng cần nâng cao ý thức trong việc mua bán, nói không với hàng giả, tiêu dùng hàng hóa theo đúng các quy định của pháp luật, tránh việc vô tình hay cố ý tiếp tay cho tội phạm buôn lậu, sản xuất buôn bán hàng cấm, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, xâm phạm sở hữu trí tuệ.
Đối với người dân
Về thông tin liên hệ: Các mặt hàng làm giả, làm nhái, kém chất lượng mặc dù cũng có đầy đủ các thông tin trên nhưng qua thực tế xác minh thường thấy các doanh nghiệp sản xuất hàng giả hay thương nhân nhập khẩu phân phối không có địa chỉ chính xác, các trang web không hoạt động hoặc không có tương tác với khách hàng và các đại lý phân phối. Số điện thoại của đường dây nóng thường không có thực hoặc luôn trong tình trạng thuê bao không liên hệ được.
Về nguồn gốc hàng hóa: Hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng hay xâm phạm sở hữu trí tuệ, hàng hóa không rõ nguồn gốc, hàng cấm mặc dù cũng cố tình tạo ra mã số, mã vạch để xác định nguồn gốc hàng hóa nhưng thường khi truy cập không thể hiện được xuất xứ hàng hóa hoặc lại là nguồn gốc hàng hóa khác do bị copy từ những mã số, mã vạch của những nhóm hàng khác tương tự. Hàng giả, hàng nhái, hàng hóa không rõ nguồn gốc, hàng cấm cũng rất khó tạo ra mã số xác thực điện tử do phần mềm xác thực này được quản lý rất chặt chẽ khi tiếp nhận thông tin của các sản phẩm đăng ký bảo vệ.
Chủ động áp dụng công nghệ để truy xuất nguồn gốc hàng hóa, trong đó công nghệ QR Code (Mã phản hồi nhanh) được coi là giải pháp hiệu quả giúp nhà sản xuất bảo vệ thương hiệu, quản lý lưu thông hàng hóa; Giúp người tiêu dùng nắm rõ hơn thông tin về sản phẩm hàng hóa trên thị trường.
Dùng mã QR để kiểm tra thương hiệu, thông tin về sản phẩm hàng hóa trên thị trường. Trong khi mua, bán hàng hóa nếu phát hiện thấy có những dấu hiệu bất thường hay nghi ngờ hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng hay xâm phạm sở hữu trí tuệ, hàng hóa không rõ nguồn gốc, người tiêu dùng cần chủ động thông tin, tố giác các hành vi có dấu hiệu vi phạm đến các cơ quan chức năng để kịp thời xác minh, xử lý theo đúng các quy định của pháp luật.
Đặc biệt, khi người tiêu dùng không còn dễ dãi với tâm lý “biết là giả nhưng rẻ”, hàng lậu, hàng giả và nạn xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mới thật sự không còn “đất sống”.
Đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh
Có trách nhiệm tuân thủ pháp luật, minh bạch thông tin, chủ động phòng chống gian lận và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Doanh nghiệp cũng là lực lượng thực thi trực tiếp, góp phần lan tỏa các giá trị đạo đức nghề nghiệp, văn hóa kinh doanh.
Các doanh nghiệp cần chủ động trong việc bảo vệ thương hiệu, đăng ký sở hữu trí tuệ, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng trong phát hiện, xử lý vi phạm.
Theo ThS. Lê Xuân Thăng – Cố vấn Viện IMRIC cho biết, báo chí còn là “bệ phóng” cho tiếng nói của doanh nghiệp làm ăn minh bạch, chịu thiệt thòi bởi nạn hàng giả cạnh tranh không lành mạnh. Rất nhiều doanh nghiệp sản xuất trong nước đã tìm đến báo chí để lên tiếng, khi sản phẩm của họ bị làm giả, nhái nhãn mác, hoặc bị đánh tráo chất lượng trên thị trường. Chính những tiếng nói đó, khi được báo chí truyền tải thông tin lên mặt báo, truyền hình, nền tảng số, sẽ buộc hệ thống chính sách phải lắng nghe, điều chỉnh.
Như vậy, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) và hàng hóa không rõ nguồn gốc xuất xứ đã và đang trở thành vấn đề nhức nhối, không chỉ gây tổn thất kinh tế mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, an toàn của người tiêu dùng cũng như uy tín của doanh nghiệp chân chính.
Cũng theo đại diện Tạp chí Doanh nghiệp Việt Nam cho biết, trong bối cảnh thị trường ngày càng mở rộng, việc nâng cao ý thức của người tiêu dùng để chủ động phòng chống hàng giả là nhiệm vụ cấp bách và cần sự chung tay của toàn xã hội. Đặc biệt, lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) đóng vai trò quan trọng, vừa là người thực thi pháp luật trên thị trường, vừa là cầu nối nâng cao nhận thức cộng đồng, góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và phát triển bền vững. Người tiêu dùng là nhân tố trung tâm của thị trường, cũng là đối tượng chịu nhiều thiệt hại nhất từ vấn nạn hàng giả, hàng nhái….Việc nâng cao ý thức của người tiêu dùng không chỉ giúp họ tự bảo vệ quyền lợi của mình mà còn tạo áp lực lớn đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng giả, buộc họ phải thay đổi hoặc từ bỏ hành vi vi phạm. Một người tiêu dùng thông thái cần biết cách nhận diện sản phẩm chính hãng, kiểm tra nguồn gốc xuất xứ, chất lượng và lựa chọn các kênh mua sắm uy tín. Người tiêu dùng cũng cần ý thức rõ trách nhiệm của mình trong việc không tiếp tay cho các hành vi gian lận thương mại, sẵn sàng tố giác những cơ sở kinh doanh vi phạm để bảo vệ cộng đồng.
Tại talk show khuyến nghị, ý thức của người tiêu dùng về vấn đề này hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế. Không ít người, vì ham rẻ hoặc thiếu thông tin, đã vô tình trở thành “khách hàng tiềm năng” của các sản phẩm giả mạo, kém chất lượng. Sự thiếu hiểu biết về quyền lợi và nguy cơ từ hàng giả không chỉ khiến người tiêu dùng chịu thiệt hại mà còn làm cho vấn nạn này ngày càng phức tạp và khó kiểm soát hơn. Vì vậy, việc giáo dục, tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân là giải pháp mang tính bền vững, giúp giảm thiểu tận gốc tình trạng này.
Trong khi đó, đại diện nhà sản xuất – Cty SXTM Thảo Nguyên Food (toạ lạc tại số 81, đường 54, phường Bình Phú, TP.HCM) cho rằng một trong những khó khăn lớn đối với người tiêu dùng hiện nay là hàng giả không nhất thiết mang hình thức sơ sài, dễ nhận biết. Ngược lại, các đối tượng có thể đầu tư nhiều công sức để khiến sản phẩm giả có hình thức gần giống hàng thật. Hàng giả được làm vô cùng tinh xảo, gắn tem chống giả, mã QR giả, thậm chí có cả giấy chứng nhận nhái khiến người mua không thể phân biệt bằng mắt thường. Bằng những cụm từ như “hàng xách tay”, “hàng chính hãng xả kho” dễ tạo tâm lý tin tưởng cho người mua. Khi người tiêu dùng cho rằng mình đang mua được hàng chính hãng với giá thấp, khả năng bỏ qua những bước kiểm tra cần thiết cũng tăng lên.
Có thể thấy, trong môi trường trực tuyến, rủi ro này càng lớn khi người mua thường chỉ nhìn thấy hình ảnh, video hoặc thông tin do người bán cung cấp. Việc không được trực tiếp kiểm tra sản phẩm trước khi thanh toán khiến người tiêu dùng phụ thuộc nhiều hơn vào tính chính xác của thông tin được công bố.Một trong những khó khăn hiện nay là hành lang pháp lý đối với công tác chống hàng giả, vi phạm sở hữu trí tuệ vẫn còn những điểm chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, trong khi chế tài chưa thực sự đủ sức răn đe. Trong đó, có những vụ việc sau khi bắt giữ, lực lượng chức năng phải mất nhiều thời gian xác minh, thậm chí phải thông qua kênh hợp tác hải quan quốc tế để có thông tin chính thức. Trong quá trình đó, nếu không thận trọng, cán bộ thực thi có thể đối mặt với khiếu nại, khiếu kiện từ doanh nghiệp.
Phát biểu tại talk show, Luật sư Phạm Lan Thảo – PGĐ Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn cho rằng một trong những trách nhiệm xã hội của luật gia, luật sư, tư vấn viên pháp luật đó là tư vấn, tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật. Trong công tác đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái và gian lận thương mại, chúng tôi đóng vai trò quan trọng, tư vấn, tuyên truyền trong cộng đồng, trên các phương tiện thông tin đại chúng, trực tiếp tham gia, giải quyết các vụ việc về hàng giả, về gian lận thương mại. Với trách nhiệm xã hội của mình, các luật gia, luật sư, tư vấn viên pháp luật cũng đưa ra những cảnh báo pháp lý để người dân hiểu, điều chỉnh hành vi của mình trong các hoạt động thương mại, nhằm hạn chế rủi ro trong các giao dịch kinh doanh.
Trong khi đó, ThS Luật sư Nguyễn Thành Hưng – PGĐ Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm nêu ngoàitrách nhiệm xã hội của mình, trong quá trình hành nghề, các luật gia, luật sư, tư vấn viên pháp luật còntham gia vào quá trình điều tra, truy tố, xét xử trong các vụ án liên quan tới hàng giả và gian lận thương mại, báo chí và luật sư có thể tham gia thu thập chứng cứ, phân tích, đưa ra đề xuất các biện pháp cụ thể để tăng cường hiệu quả trong việc kiểm soát và xử lý các hoạt động, các hành vi vi phạm tới cơ quan có thẩm quyền, cơ quan điều tra, cơ quan tiến hành tố tụng nghiên cứu, xem xét, xử lý kịp thời…
Với talk show “Tác động truyền thông đến hành vi mua hàng của người tiêu dùng – Góp phần phòng, chống hàng giả, hàng nhái” – báo chí không chí tuyên truyền mà còn trực tiếp tham gia vào các “điểm nóng” trên các “mặt trận” đấu tranh phòng chống hàng giả và gian lận thương mại trong suốt thời gian qua. Khác với các lực lượng chuyên trách như công an, quản lý thị trường, hải quan – vốn hoạt động dựa trên hệ thống chỉ huy hành chính và quy trình điều tra khép kín, báo chí lại có lợi thế đặc biệt về tính linh hoạt, phản ứng nhanh và khả năng tiếp cận “kênh thông tin phi chính thức…
Gần đây, hàng loạt vụ việc lớn bị bóc trần từ báo chí như đường dây sản xuất sữa giả, thuốc giả hay loạt phóng sự điều tra về xăng giả, thực phẩm chức năng nhái nhãn hiệu ngoại; các sản phẩm hàng hóa kém chất lượng; hàng giả, hàng nhái… những điều này cho thấy, báo chí có khả năng vượt qua lớp “vỏ bọc hợp pháp” mà các đối tượng thường dựng lên để qua mặt cơ quan chức năng.
Có thể khẳng định, một trong những “năng lực mềm” quan trọng của báo chí chính là khả năng tạo áp lực xã hội. Trong không ít vụ việc, sau khi báo chí đăng tải với tần suất cao, với cách tiếp cận sâu sắc và có hệ thống, thì các cơ quan chức năng mới thực sự vào cuộc một cách quyết liệt. Báo chí là kênh thông tin đầu vào quan trọng cho quá trình hoạch định chính sách, không chỉ phản ánh hiện trạng mà còn giúp định hướng hành động.
Song song với đó, cơ quan truyền thông, báo chí góp phần định hướng, nâng cao nhận thức của người tiêu dùng trong công tác chống hàng giả, hàng nhái; giúp người dân hiểu được tác hại của việc sử dụng hàng giả, hàng kém chất lượng, từ đó tự giác không mua bán, sử dụng hàng giả. Đồng thời, người dân cũng tích cực tham gia cùng lực lượng chức năng trong công tác phòng, ngừa và ngăn chặn có hiệu quả các hành vi vi phạm.
TS. Hồ Minh Sơn, nhấn mạnh: “Các cơ quan, báo chí truyền thông không chỉ thực hiện tốt vai trò, chức năng, nhiệm vụ trong công tác tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước mà còn chủ động phối hợp với các sở ngành, lực lượng chức năng Ban chỉ đạo 389, nhất là lực lượng quản lý thị trường các địa phương tích cực tuyên truyền về công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Qua đó, tạo niềm tin, sức lan tỏa đối với người dân, cộng đồng doanh nghiệp, được đông đảo bạn đọc tin cậy”.
Bằng những loạt bài viết về trách nhiệm xã hội, về câu chuyện thương hiệu, về hành trình xây dựng giá trị thật, từ đó có thể định hình lại văn hóa tiêu dùng trung thực và có trách nhiệm. Báo chí đã trở thành diễn đàn giáo dục xã hội bằng chính các vụ việc thực tế, hình ảnh trực quan, sự so sánh cụ thể… giúp công chúng nhận diện và lựa chọn đúng đắn.
Trong nhiều năm qua, báo chí đã góp phần phát hiện những kẽ hở pháp lý trong quản lý tem nhãn, trong kiểm định chất lượng sản phẩm, trong giám sát thương mại điện tử… Từ đó, tác động tới các cơ quan quản lý phải hoàn thiện hành lang pháp lý, hiện đại hóa quy trình giám sát, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý hàng hóa lưu thông trên thị trường.
Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế tổ chức talk show với mong muốn góp phần vàomột thị trường lành mạnh nếu không có báo chí trung thực, dấn thân và có tầm nhìn chiến lược. TRuyềnthông trong thời đại số không chỉ đưa tin mà còn định hình tư duy, gợi mở hành động, chấn chỉnh nhận thức, thúc đẩy chính sách. Trong cuộc chiến chống hàng giả, buôn lậu vốn không chỉ là câu chuyện pháp lý mà còn là vấn đề đạo đức và an ninh kinh tế quốc gia, báo chí cần được nhìn nhận là một lực lượng cấu thành hệ sinh thái chống hàng giả.
Từ đó, người tiêu dùng và doanh nghiệp góp phần quan trọng trong “cuộc chiến” chống hàng giả, gian lận thương mại luôn được duy trì ở mức độ cao để xử lý triệt để, xử lý toàn diện những vi phạm nhằm tạo dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ người tiêu dùng…
Phát biểu kết thúc talk show, TS. Hồ Minh Sơn cho rằng sự phối hợp giữa báo chí và các trung tâm tư vấn pháp luật, các doanh nghiệp hành nghề luật sư trong công tác xây dựng, tuyên truyền pháp luật về chống hàng giả và gian lận thương mại, theo chúng tôi là thật sự cần thiết. Nhất là, truyền thông luôn đi đầu cung cấp thông tin và lan tỏa nhận thức, tạo áp lực công chúng và yêu cầu chính quyền hành động. Luật sư đóng vai trò tư vấn, đại diện pháp lý và hỗ trợ trong quá trình điều tra và truy tố, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các cá nhân, tổ chức; bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa. Nhà báo và Luật sư cùng góp phần đảm bảo việc tuân thủ pháp luật và xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh.
Luật sư có thể cung cấp thông tin pháp lý chính xác và trao đổi về cách truyền đạt thông tin một cách rõ ràng, hiệu quả, đúng quy định pháp luật. Báo chí có khả năng tạo ra áp lực công chúng đối với các vụ việc hàng giả và gian lận thương mại. Thông qua việc đưa tin, công bố thông tin, và tạo ra sự quan tâm của đông đảo người dân, báo chí có thể tạo ra áp lực đủ mạnh để yêu cầu các cơ quan chức năng tiến hành điều tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong môi trường kinh doanh, TS Hồ Minh Sơn chia sẻ thêm.
Thông qua các buổi tọa đàm, hội thảo, talk show – các chuyên gia trong các chương trình về chống hàng giả và gian lận thương mại, luật sư đưa ra các quan điểm pháp lý, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn. Luật sư và nhà báo cùng tìm giải pháp ngăn chặn vấn nạn hàng giả, hàng nhái. Từ đây, dưới ngòi bút của báo chí, các kiến thức pháp lý về hàng giả và gian lận thương mại được đến gần hơn với người dân, với những hình ảnh minh họa chân thực thông qua các phóng sự, các thước phim quay cận cảnh quy trình sản xuất hàng giả, trong đó có cả những sự mạo hiểm để nhằm mục đích mang tới góc nhìn chân thực, đa chiều cho người dân. Luật sư cũng tư vấn các hình thức xử phạt vi phạm, các mức và khung hình phạt tương ứng cho những hành vi vi phạm mà báo chí nêu. Điều này, góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền pháp luật, từ đó hạn chế được các vụ việc buôn lậu, hàng giả, gian lận thương mại, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh.
Tin rằng, công tác xây dựng, tuyên truyền pháp luật về chống hàng giả và gian lận thương mại ngày càng được chú trọng. Điển hình talk show lần này, hy vọng rằng, với những gì báo chí và luật sư đã, đang và sẽ tiếp tục làm, vấn nạn hàng giả và gian lận thương mại sẽ được đẩy lùi, tạo ra một môi trường kinh doanh ổn định, lành mạnh cho các cá nhân, tổ chức. Đặc biệt, việc nâng cao ý thức của người tiêu dùng trong việc phòng chống hàng giả, hàng nhái và hàng kém chất lượng không chỉ là nhiệm vụ cấp thiết mà còn là giải pháp mang tính chiến lược để bảo vệ quyền lợi cộng đồng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường. Talk show là dịp để tuyên truyền lan toả đến người tiêu dùng biết quyền của mình, biết cách nhận diện rủi ro và biết nơi phản ánh, khiếu nại khi quyền lợi bị xâm phạm cũng là một mắt xích quan trọng. Bởi, một thị trường minh bạch không chỉ cần cơ chế quản lý hiệu quả mà còn cần những người tiêu dùng có kiến thức và khả năng chủ động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Chung Hồ – Văn Hải
