Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), trong đó đề xuất mở rộng từ 4 lên 9 trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), trong đó đề xuất mở rộng từ 4 lên 9 trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi. Nếu được thông qua, quy định mới sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn trong công tác thu hồi, bồi thường và giải phóng mặt bằng.
Dự thảo Luật Đất đai đề xuất bổ sung thêm nhiều trường hợp không được bồi thường
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến nhân dân đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đến hết ngày 10/8/2026. Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là đề xuất mở rộng số trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất.
Theo cơ quan soạn thảo, thay vì chỉ quy định 4 nhóm trường hợp như Luật Đất đai năm 2024 đang áp dụng, dự thảo lần này đề xuất cụ thể hóa thành 9 trường hợp, qua đó giúp việc áp dụng pháp luật thống nhất, minh bạch và hạn chế những cách hiểu khác nhau trong thực tiễn.
Đây mới là đề xuất trong dự thảo, chưa phải quy định chính thức và sẽ tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện sau khi tiếp thu ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức và người dân.
9 trường hợp được đề xuất không bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi
Theo nội dung dự thảo, các trường hợp sau có thể sẽ không được bồi thường về đất nếu Nhà nước thực hiện thu hồi.
- Đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất
Dự thảo đề xuất không bồi thường đối với diện tích đất được Nhà nước giao mà không phải nộp tiền sử dụng đất.
Tuy nhiên, đất nông nghiệp được Nhà nước giao cho hộ gia đình, cá nhân theo quy định vẫn là trường hợp ngoại lệ và tiếp tục được xem xét bồi thường theo quy định của pháp luật.
- Đất được giao có thu tiền nhưng được miễn tiền sử dụng đất
Đối với các tổ chức được Nhà nước giao đất thuộc diện phải nộp tiền sử dụng đất nhưng được miễn khoản tiền này, dự thảo cũng đề xuất không thuộc diện được bồi thường về đất khi bị thu hồi.
Quy định này nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa chính sách ưu đãi và chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.
- Đất thuê được miễn tiền thuê đất
Một trường hợp khác được bổ sung là đất thuê trả tiền hằng năm hoặc trả tiền một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất.
Theo dự thảo, loại đất này sẽ không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi.
Riêng hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất phi nông nghiệp không phải đất ở vẫn được xem xét theo quy định riêng và có thể thuộc diện được bồi thường.
- Đất công ích do UBND cấp xã cho thuê
Đối với quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích do UBND cấp xã cho thuê, dự thảo cũng đề xuất không thực hiện bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi.
Đây là loại đất thuộc quỹ đất công do Nhà nước quản lý và cho thuê theo thời hạn.
- Đất nhận khoán sản xuất
Các diện tích đất nhận khoán để sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản hoặc làm muối cũng được xác định là không thuộc diện bồi thường về đất theo đề xuất mới.
Người nhận khoán chỉ có quyền sử dụng theo hợp đồng khoán, không phải là chủ thể có quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.
- Diện tích đất nông nghiệp vượt hạn mức được giao
Dự thảo cũng bổ sung quy định đối với phần diện tích đất nông nghiệp được Nhà nước giao vượt quá hạn mức theo quy định.
Theo đó, phần diện tích vượt hạn mức này sẽ không được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.
- Đất do cơ quan, tổ chức Nhà nước quản lý
Đất thuộc quyền quản lý của cơ quan, đơn vị hoặc tổ chức của Nhà nước tiếp tục được xác định là trường hợp không được bồi thường về đất khi bị thu hồi.
Đây là quy định đã có trong pháp luật hiện hành và được giữ lại trong dự thảo sửa đổi.
- Đất bị thu hồi do vi phạm hoặc chấm dứt quyền sử dụng
Dự thảo tiếp tục kế thừa quy định hiện hành đối với các trường hợp:
- Đất bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai.
- Đất bị thu hồi do chấm dứt việc sử dụng theo quy định của pháp luật.
- Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất hoặc không còn nhu cầu sử dụng theo quy định.
Các trường hợp này sẽ không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi.
- Các trường hợp khác do Chính phủ quy định
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định mang tính mở, giao Chính phủ quy định thêm các trường hợp không được bồi thường về đất nếu phát sinh trong quá trình thực hiện pháp luật.
Theo cơ quan soạn thảo, quy định này nhằm tăng tính linh hoạt trong quá trình quản lý và xử lý những tình huống thực tế có thể phát sinh trong tương lai.
Quy định hiện hành đang áp dụng như thế nào?
Hiện nay, Luật Đất đai năm 2024 chỉ quy định 4 nhóm trường hợp không được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi.
Cụ thể gồm:
- Các trường hợp không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại theo quy định.
- Đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý.
- Đất bị thu hồi do vi phạm pháp luật về đất đai; do chấm dứt việc sử dụng đất hoặc do người sử dụng tự nguyện trả lại đất.
- Một số trường hợp khác theo quy định của pháp luật hiện hành.
Bên cạnh đó, Luật Đất đai năm 2024 cũng quy định người sử dụng đất không đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất thì không được bồi thường về đất khi bị thu hồi.
Tuy nhiên, pháp luật vẫn có ngoại lệ đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp đã sử dụng đất trước ngày 1/7/2004 nhưng chưa đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận. Trường hợp này vẫn có thể được xem xét bồi thường theo quy định của Chính phủ.
Người dân cần lưu ý vì quy định vẫn đang trong giai đoạn lấy ý kiến
Đến thời điểm hiện tại, các nội dung nêu trên mới là đề xuất trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và chưa có hiệu lực thi hành.
Sau khi kết thúc thời gian lấy ý kiến vào ngày 10/8/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổng hợp các ý kiến góp ý, tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo trước khi trình cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định theo quy trình lập pháp.
Do đó, người dân và các tổ chức sử dụng đất cần theo dõi các thông tin chính thức để kịp thời cập nhật những thay đổi của pháp luật, tránh hiểu nhầm giữa đề xuất trong dự thảo và quy định đang có hiệu lực.
Mai Ngọc (t/h)
https://gocnhinphaply.nguoiduatin.vn/9-truong-hop-thu-hoi-dat-co-the-khong-duoc-boi-thuong-nguoi-dan-can-luu-y-46440.html
