(TVPLO) – Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) giao Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) đã tổ chức buổi tham vấn pháp luật miễn phí dành cho các doanh nghiệp thành viên Câu lạc bộ Doanh nhân IMRIC – IRLIE (Viện IMRIC) và Câu lạc bộ Báo chí Truyền thông&Chính sách pháp luật (Viện IRLIE) vào sáng ngày 23/07/2026 bằng hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Tại buổi tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật miễn phí lần này, Luật gia Hồ Minh Sơn – Viện trưởng Viện IMRIC; Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) đã trực tiếp tuyên truyền về 02 tình huống pháp lý cụ thể như sau:
Tình huống 1: Rủi ro pháp lý tiềm ẩn liên quan người nhận được tiền chuyển khoản nhầm?
Mới đây, Công an xã Tuy Đức (tỉnh Lâm Đồng) đã tống đạt quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam một người đàn ông về tội “Chiếm giữ trái phép tài sản” theo khoản 1 Điều 176 Bộ luật Hình sự. Theo đó, ngày 30/8/2022, do nhầm lẫn trong quá trình giao dịch ngân hàng, một người dân đã chuyển 15 triệu đồng vào tài khoản của người này. Mặc dù, biết số tiền không thuộc quyền sở hữu của mình và nhiều lần được người chuyển nhầm cùng cơ quan chức năng yêu cầu hoàn trả, người này vẫn sử dụng số tiền vào mục đích cá nhân.
Xin khuyến nghị đến quý doanh nghiệp và người dân, khi phát hiện có một khoản tiền lạ được chuyển vào tài khoản, người nhận cần bình tĩnh kiểm tra thông tin giao dịch như tên người chuyển, nội dung chuyển khoản và các thông tin liên quan để xác định đây có phải là khoản tiền được chuyển nhầm hay không. Qua đó, người nhận tuyệt đối không nên sử dụng số tiền này. Việc cố tình chiếm giữ hoặc sử dụng tài sản không thuộc quyền sở hữu của mình có thể dẫn đến các hậu quả pháp lý.
Căn cứ vào điểm đ khoản 2 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP của Chính phủ, hành vi sử dụng, mua bán, thế chấp, cầm cố trái phép hoặc chiếm giữ tài sản của người khác có thể bị xử phạt vi phạm hành chính từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng. Đồng thời, theo điểm b khoản 4 Điều này, người vi phạm còn bị buộc trả lại tài sản đã chiếm giữ trái phép.
Trong trường hợp giá trị tài sản bị chiếm giữ từ 10 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Chiếm giữ trái phép tài sản” theo Điều 176 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017), với mức phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Nếu tài sản bị chiếm giữ có giá trị từ 200 triệu đồng trở lên, mức phạt tù có thể từ 1 năm đến 5 năm.
Tuy nhiên, quý doanh nghiệp và người dân cũng không nên vội vàng chuyển trả tiền cho người tự nhận là chủ sở hữu nếu chưa được xác minh đầy đủ, nhằm tránh các chiêu thức lừa đảo. Để bảo đảm an toàn, người nhận nên nhanh chóng liên hệ với ngân hàng hoặc cơ quan công an để được hỗ trợ xác minh nguồn gốc khoản tiền và hướng dẫn phương án xử lý phù hợp. Nếu nhận được cuộc gọi tự xưng là nhân viên ngân hàng, cần kiểm tra đó có phải số điện thoại chính thức hay không; tốt nhất nên đến trực tiếp chi nhánh ngân hàng để làm việc.
Đồng thời, quý doanh nghiệp và người dân cần cảnh giác với các email hoặc tin nhắn SMS yêu cầu cung cấp thông tin tài khoản, mật khẩu hoặc truy cập các đường link lạ để hoàn trả tiền. Cạnh đó, không cung cấp thông tin bảo mật và không đăng nhập vào các liên kết không rõ nguồn gốc để tránh nguy cơ bị lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.
Tình huống thứ hai: Rủi ro từ giao dịch mua vàng trả tiền trước, nhận giấy hẹn?
Có thể thấy, khi giá vàng liên tục tăng mạnh trong thời gian gần đây, thị trường xuất hiện các giao dịch “trả tiền trước – nhận vàng sau”. Người mua vàng thanh toán hết tiền và cầm về một tờ giấy hẹn, chờ đến ngày nhận vàng theo thỏa thuận. Hợp đồng nêu rõ, sau khi bên mua hoàn tất việc chuyển tiền, họ sẽ nhận được bản hợp đồng có đóng dấu “đã thu tiền” cùng xác nhận của cơ sở kinh doanh.
Trong đó, việc trả tiền thật, cầm giấy hẹn và chờ đợi trong bất an, nhiều người mua vàng đang phải đối mặt rủi ro lớn khi giá vàng ‘nhảy múa’. Hình thức trả tiền trước – nhận vàng sau’ không bị cấm, nhưng tiềm ẩn nhiều hệ lụy khi thị trường biến động.
Pháp lý: Hình thức mua bán “trả tiền trước – nhận sau” không bị cấm nếu được xác lập bằng hợp đồng dân sự. Người mua chuyển tiền, nhận hợp đồng có xác nhận đã thu tiền và chờ giao hàng theo thỏa thuận.
Luật gia Hồ Minh Sơn cho rằng, giao dịch này hợp pháp nếu hai bên tự nguyện và doanh nghiệp có đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ. Điều quan trọng là bên bán phải đảm bảo có hàng để giao đúng hạn.
Trong điều kiện thị trường thuận lợi, giao dịch có thể diễn ra bình thường. Thế nhưng, khi giá biến động mạnh hoặc nguồn cung thay đổi, nhiều rủi ro bắt đầu xuất hiện tiến độ giao bị kéo dài, nguồn vàng thực tế không đáp ứng kịp cam kết. Khi đó, điều khoản hợp đồng trở thành yếu tố quyết định quyền lợi, thay vì mức giá đã mua. Điển hình, những rủi ro này không dễ nhận diện từ đầu, bởi giao dịch vẫn mang hình thức quen thuộc của mua bán hàng hóa
Nhấn mạnh thêm, “Hình thức “trả tiền trước – nhận vàng sau” đang bộc lộ sự thiếu cân bằng khi thời gian giao hàng bị kéo dài. Từ đây, thể hiện doanh nghiệp đang chiếm dụng vốn của khách hàng. Việc nắm giữ 100% tiền thanh toán trước giúp doanh nghiệp tận dụng nguồn vốn từ khách hàng để xoay vòng kinh doanh, trong khi người mua phải gánh chịu mọi rủi ro về biến động giá và thời gian chờ đợi”.
Cùng với đó, trường hợp doanh nghiệp không giao vàng đúng cam kết hoặc kéo dài thời gian giao, tranh chấp dân sự có thể phát sinh. Nghiêm trọng hơn, nếu không có vàng thực nhưng vẫn bán cho nhiều người, hành vi này có thể bị xem xét dưới góc độ chiếm dụng vốn hoặc huy động vốn trái quy định, thậm chí còn có dấu hiệu của hành vi lạm dụng tín nhiệm hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Xin khuyến nghị thêm: “Khi giao dịch chỉ tồn tại dưới dạng “vàng trên giấy”, không gắn với tài sản thực, bản chất đã tiệm cận hoạt động tài chính hoặc phái sinh. Do đó, trường hợp không được kiểm soát chặt chẽ, rủi ro không chỉ dừng ở từng cá nhân mà còn có thể ảnh hưởng đến toàn bộ thị trường”.
Có thể hiểu, “vàng trên giấy” là câu chuyện không phải là mới. Tuy nhiên, vàng là một tài sản có giá trị lớn, mỗi biến động đều có thể tạo ra rủi ro. Do vậy, ranh giới giữa hợp pháp và an toàn trở nên rất mong manh. Khi ranh giới đó bị đẩy đi quá xa, người gánh chịu hậu quả đầu tiên vẫn là những khách hàng nhỏ lẻ, những người đã bỏ tiền thật nhưng chưa kịp nắm giữ tài sản.
Có thể thấy, trong quá trình hoạt động của Viện Nghiên cứu Thị trường – Truyền thông Quốc tế (IMRIC) thường xuyên phối hợp Viện Nghiên cứu Chính sách pháp luật&Kinh tế hội nhập (IRLIE) luôn xem công tác trợ giúp pháp lý góp phần giúp người dân giảm nghèo về pháp luật, do đó, Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2006 và Luật Trợ giúp pháp lý được Quốc hội thông qua năm 2017 đều xác định người nghèo là nhóm đối tượng ưu tiên đầu tiên trong các nhóm đối tượng được trợ giúp pháp lý…
Đồng thời, truyền tải nội dung trên các trang tin điện tử, mạng xã hội, ấn phẩm in như: www.huongnghiepthitruong.vn (Viện IMRIC); www.chinhsachphapluat.vn (Viện IRLIE); www.tuvanphapluatvietnam.vn (Trung tâm TVPLMS); www.thamvanphapluat.vn (Trung tâm TTLCC); www.nghiencuupldautu.vn (Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam “AVRCIPL”); www.bestlife.net.vnĐặc biệt, www.vietbao.vn.
Qua đó, các hoạt động của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn về công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, người yếu thế được triển khai đồng bộ, thống nhất trên toàn quốc và được thực hiện thường xuyên, trong đó chú trọng các hoạt động hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo, người yếu thế như: thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý; truyền thông về trợ giúp pháp lý ở cơ sở; nâng cao năng lực đội ngũ người thực hiện trợ giúp pháp lý, đội ngũ người tham gia trợ giúp pháp lý…
Cùng với đó, các hoạt động trợ giúp pháp lý được Viện IMRIC; Viện IRLIE; Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn tuyên truyền về các vụ việc trợ giúp pháp lý, với mong muốn ngày càng được nâng cao, nhiều vụ việc thành công, hiệu quả như người được trợ giúp pháp lý được tuyên không có tội hoặc được tuyên mức án nhẹ hơn hoặc chuyển tội danh hay thay đổi khung hình phạt thấp hơn so với mức đề nghị trong cáo trạng của Viện kiểm sát nhân dân…Đặc biệt, trong suốt thời gian qua trợ giúp pháp lý đã thể hiện rất tốt vai trò của mình trong việc đảm bảo việc xét xử vụ việc khách quan, đúng người, đúng tội, tránh được oan sai cho người dân cũng như đã thực hiện thành công chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước dành cho người nghèo, các đối tượng yếu thế trong xã hội. Trợ giúp pháp lý đã giúp người dân sử dụng pháp luật khi có tranh chấp, vướng mắc, giúp người dân “giảm nghèo về pháp luật”, đảm bảo trật tự an toàn xã hội, người dân yên tâm lao động để giảm nghèo về kinh tế…
Trên đây là hai trường hợp điển hình, xin trích dẫn để quý doanh nhân tham khảo lan toả trong cộng đồng về công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật của Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) và Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn (TTTVPLMS) để quý doanh nghiệp hoạt động kinh doanh hiệu quả, luôn luôn thượng tôn pháp luật…
TVV PL Đặng Ngọc Thạnh – (Trung tâm TVPLMS) – CTV TVPL Bùi Văn Hải (Trung tâm TTLCC)
