(TVPLO) – Cứ mỗi đọ Tết Nguyên đán cận kề, nhu cầu đổi tiền mệnh giá nhỏ, tiền mới để lì xì, đi lễ đầu năm của người dân tăng cao. Theo đó, nhiều cá nhân, tổ chức đã công khai cung cấp dịch vụ đổi tiền lẻ thu phí, nhất là trên không gian mạng xã hội. Dưới góc độ pháp lý, đây là hoạt động tiềm ẩn nhiều rủi ro và có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Ảnh minh hoạ
Qua theo dõi truyền thông báo chí đưa tin, Công an tỉnh Hưng Yên mới đây đã cảnh báo, trong đó nêu rõ, vào thời điểm cuối năm, trên các nền tảng mạng xã hội thường xuất hiện nhiều bài viết quảng cáo dịch vụ đổi tiền mới, tiền lẻ với mức phí “ưu đãi”. Để tạo lòng tin, các đối tượng đăng tải hình ảnh, video khoe số lượng lớn tiền mặt, nhiều mệnh giá, kèm theo cam kết giao dịch nhanh chóng, an toàn.
Trong đó, bằng thủ đoạn giao dịch ban đầu suôn sẻ với số tiền nhỏ. Khi nạn nhân tin tưởng, gom tiền từ người thân để đổi số lượng lớn nhằm hưởng mức phí thấp hơn, các đối tượng sẽ chiếm đoạt tiền đặt cọc hoặc tráo đổi tiền giả. Không ít trường hợp, người dân không chỉ mất tiền mà còn vô tình vướng vào vòng lao lý nếu sử dụng số tiền giả để thanh toán, mua bán hay trao đổi – hành vi có thể bị xử lý về tội “Lưu hành tiền giả”.
Dưới góc độ pháp lý, Luật gia Hồ Minh Sơn – Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Nghiên cứu, Tư vấn về Chính sách, pháp luật cho hoạt động đầu tư tại Việt Nam (AVRCIPL); Giám đốc Trung tâm tư vấn pháp luật Toàn Tâm (TTLCC) cho rằng, căn cứ Thông tư số 25/2013/TT-NHNN của Ngânhàng Nhà nước, việc thu, đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông là hoạt động thuộc thẩm quyền của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng được phép.
Tại Điều 6 quy định rõ: các đơn vị thu đổi có trách nhiệm đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông cho khách hàng khi có nhu cầu, không được thu phí, không hạn chế số lượng và không yêu cầu thủ tục giấy tờ. Tại Điều 12 và Điều 13 của Thông tư cũng quy định chỉ Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng hợp pháp mới được thực hiện hoạt động thu đổi tiền, và phạm vi thu đổi chỉ áp dụng đối với tiền không đủ điều kiện lưu thông.
Luật gia Hồ Minh Sơn khuyến nghị, pháp luật không cho phép cá nhân, tổ chức không có chức năng ngân hàng thực hiện hoạt động đổi tiền như một hình thức kinh doanh. Căn cứ Thông tư 25/2013/TT-NHNN, việc đổi tiền mới, tiền còn đủ tiêu chuẩn lưu thông nhằm mục đích kiếm lời là hành vi trái pháp luật. Trong thực tế, các hoạt động đổi tiền lì xì dịp Tết thường nhắm đến tiền mới, tiền mệnh giá nhỏ vẫn đang lưu thông bình thường, không thuộc trường hợp được phép thu đổi.
Nhấn mạnh thêm, Luật gia Hồ Minh Sơn, cho biết: “Pháp luật hiện hành không cấm việc đổi tiền giữa các cá nhân với nhau nếu chỉ mang tính chất trao đổi ngang giá, không thu phí, không nhằm mục đích sinh lợi. Bởi, đây có thể được xem là một giao dịch dân sự thông thường, phát sinh từ nhu cầu thực tế trong đời sống. Mặc dù vậy, khi việc đổi tiền được thực hiện có hệ thống, công khai chào mời, thu phần trăm phí hoặc chênh lệch để hưởng lợi thì hành vi này đã vượt ra ngoài phạm vi trao đổi dân sự và có dấu hiệu của việc “thực hiện đổi tiền không đúng quy định của pháp luật”…
Căn cứ vào khoản 5 Điều 30 Nghị định số 88/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, cá nhân có hành vi đổi tiền không đúng quy định có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng. Trường hợp vi phạm do tổ chức thực hiện, mức phạt sẽ gấp đôi, từ 40.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng. Bên cạnh đó, tùy tính chất và mức độ vi phạm, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Luật gia Hồ Minh Sơn nhận định, hoạt động kinh doanh đổi tiền lẻ dịp Tết, nhất là đổi tiền mới để thu phí, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật và bị xử phạt nặng. Xin khuyến nghị, người dân, doanh nghiệp và hội viên Hiệp hội cần thận trọng, tránh tham gia hoặc tổ chức các dịch vụ đổi tiền trái phép, đồng thời, nên thực hiện việc đổi tiền tại các ngân hàng, tổ chức tín dụng hợp pháp để bảo đảm quyền lợi và tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Vì vậy, người dân, doanh nghiệp và hội viên Hiệp hội không tham gia các dịch vụ đổi tiền lẻ, tiền mới thu phí trên mạng xã hội hoặc ngoài xã hội; khi có nhu cầu chính đáng, nên đến trực tiếp các ngân hàng, tổ chức tín dụng hợp pháp. Đặc biệt, cần cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo, không chuyển tiền đặt cọc và kịp thời báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm để được xử lý theo quy định.
(Bài xuất bản ấn phẩm in “Chính sách – Pháp luật&Đầu tư” Hiệp hội AVRCIPL)
TVVPL Đặng Ngọc Thạnh (Trung tâm tư vấn pháp luật Minh Sơn) – UVBCH, Phó trưởng ban Ban kiểm tra Hiệp hội AVRCIPL
